ورزش > بسکتبال - همشهری آنلاین - محمد ملاحسینی:
بسکتبال در سال ۱۸۹۱ توسط جیمز نای اسمیت ابداع شد.
اما از قرن*ها پیش در میان ساکنان نقاط مختلف قاره آمریکا، به ویژه آمریکای مرکزی و جنوبی ورزشی رایج بوده که کم و بیش به بسکتبال شباهت داشته*است.

در سال ۱۸۹۱ نای اسمیت که در دانشگاه اسپرینگ فیلد (واقع در ایالت ماساچوست آمریکا) تدیرس می*کرد، رئیس دانشگاه از او خواست ورزشی ابداع و اختراع کند که دانشجویان بتوانند در فصل زمستان در سالن به آن بپردازند تا آمادگی جسمانی خود را برای پرداختن به مسابقات میدانی فوتبال، هاکی و بیسبال در فصل بهار و تابستان حفظ کنند.

حاصل افکار و اندیشه*های وی شد ورزشی به نام بسکتبال که امروزه پس از سپری شدن بیش از یک قرن از اختراع آن، از پرطرفدارترین و هیجان انگیزترین رشته*های ورزش بین*المللی است.

دکتر نای اسمیت در شروع کار دو سبد که مخصوص حمل میوه بود به دیوار دو طرف سالن ورزش دانشگاه و در ارتفاعی بلندتر از قد یک انسان قد بلند نصب کرد و به دو گروه از ورزشکاران جوان دانشگاه آموزش داد که توپی را دست به دست بدهند و سعی کنند آن را به درون سبد بیندازند و تیم مقابل باید بکوشد که مانع از انجام این کار شود و توپ را هم از چنگ حریف برباید و تصاحب کند.

با گذشت زمان قوانینی برای انجام بازی وضع شد. مثلا تعداد بازیکنان هر تیم ۹ نفر تعیین شد. سپس به ۷ نفر تقلیل یافت و بالاخره این تعداد به ۵ نفر کاهش یافت و تثبیت شد. هر بازیکن می*توانست در موقع وقوع خطا به جای کلیه بازیکنان تیم خود پرتاب آزاد را انجام دهد.



هر تیم می*توانست از شروع تا پایان بازی توپ را در زمین خود به طور دلخواه نگهداری نماید.
بعد از جنگ جهانی اول بسکتبال تبدیل به ورزشی رقابت*آمیز و بزرگ و شناخته شد و به اروپا گسترش یافت.

در سال ۱۹۲۴ نخستین مسابقات جهانی بین تیم*های بسکتبال فرانسه، ایتالیا، انگلستان و آمریکا در پاریس برگزار شد و از سال ۱۹۳۲ فدراسیون آماتوری بسکتبال در ژنو با نمایندگی چند کشور تشکیل شد. در مسابقات المپیک ۱۹۳۶ برلین برای نخستین بار ۲۳ کشور در مسابقات رسمی بسکتبال شرکت کردند و آمریکا قهرمان المپیک شد.

امروزه با این که ورزش بسکتبال یکی از معروفترین و پرطرفدارترین ورزش*های جهان است و تغییرات زیادی یافته*است، هنوز اصول اساسی آن مانند زمان دکتر نای اسمیت باقی مانده است.

زمین قانونی و مناسب بسکتبال باید کاملاً مسطح و بدون هر گونه مانع و برآمدگی باشد. زمین بازی برای خردسالان کوچکتر از زمین بزرگسالان است. مسابقات رسمی در میدان*هایی به شکل مستطیل به طول ۲۶ متر و عرض ۱۴ متر برگزار می*شود که طول و عرض زمین را می*توان به نسبت دو متر در یک متر کم و زیاد کرد.

خط*های دور زمین به پهنای ۵ سانتی متر است. از مرکز زمین و به موازات عرض زمین خطی کشیده می*شود که زمین بازی را به دو قسمت مساوی تقسیم می*کند. در وسط زمین دو دایره متحدالمرکز رسم می*کنند به شعاع*های ۹۰ سانتی متر و 80/1 متر. مرکز این دایره*ها که درست مرکز زمین است محل آغاز بازی است.

حلقهٔ بسکتبال در فاصلهٔ ۳۰ سانتی متری قاعدهٔ تخته به آن متصل می*شود. قطر حلقهٔ بسکتبال ۴۵ سانتی متر و ارتفاع توری که به شکل سبد به آن متصل می*شود ۳۰ سانتی متر است.

بسکتبال در چهار ست ۱۰ دقیقه*ای (بین*المللی) یا ۱۲ دقیقه*ای (اِن.بی.اِی) انجام می*شود. زمان استراحت بین ست اول و دوم و بین دوره سوم و چهارم ۲ دقیقه و بین دوره دوم و سوم (بین دو نیمه) ۱۰ دقیقه*است. وقت اضافه در بسکتبال ۵ دقیقه می*باشد.

پس از استراحت بین دو نیمه زمین حمله و دفاع دو تیم عوض می*شود. اصطلاحاً به زمین حریف، زمین حمله و به زمین خودی زمین دفاع گفته می*شود. زمان*های گفته شده زمان واقعی بازی است. یعنی زمانی که توپ در جریان نیست وقت بازی متوقف می*شود. به همین دلیل زمان انجام یک بازی کامل بیشتر از مجموع عددی زمان*های بالا است و معمولاً حدود دو ساعت طول می*کشد.



امتیاز هر گل (پرتاب موفق در حلقهٔ حریف) با توجه به موقعیت بازیکنی که اقدام به شوت کرده*است متفاوت است. اگر بازیکن خارج از خط 3 امتیازی باشد، گل 3 امتیاز و اگر داخل آن باشد 2 امتیاز دارد. هر پرتاب آزاد (پنالتی) یک امتیاز دارد. در بسکتبال تساوی وجود ندارد و آن قدر وقت اضافه به بازی داده می*شود تا یکی از دو تیم برنده شود. زمان استراحت بین وقت*های اضافه ۱ دقیقه*است.

تعداد داوران یک مسابقهٔ بسکتبال ۵ نفر است. از این ۵ نفر دو داور در درون زمین بر جریان بازی نظارت می*کنند که یکی از آن*ها سرداور و دیگری داور است. در کنار زمین هم ۳ نفر هر یک وظیفه*ای خاص را انجام می*دهند.

یک نفر ثبت کنندهٔ امتیازها و خطاها (منشی) یک نفر مسئول ۲۴ ثانیه و هم وقت نگهدار است. خطاهای عمده*ای که داوران به آن توجه دارند عبارتند از: خطا در حمله، رانینگ، دبل، سه ثانیه، خطاهای برخورد و سد مسیر.

دایره*المعارف بریتانیکا، سال ورود بسکتبال به ایران را سال ۱۹۰۱ میلادی برابر با ۱۲۸۰ شمسی ذکر کرده*است. اما اولین نشانه*های ورود بسکتبال به ایران در سال*های ۱۳۱۰ و ۱۳۱۱ دیده شده که آن هم توسط کارکنان سفارتخانه*های خارجی در ایران بوده*است.

در سال ۱۳۱۴، یک مربی ورزش به نام «فریدون شریف زاده» ورزش بسکتبال را به دانش آموزان دبیرستان البرز تهران معرفی و پایه گذاری کرد و کم کم دیگر مربیان ورزش به گسترش و آموزش این ورزش پرداختند.

در سال 1324 فدراسیون بسکتبال ایران تشکیل شد و نخستین حضور بسکتبال ایران در میدان*های بین*المللی، در بازی*های المپیک لندن (۱۹۴۸) بود.